ALİ GÖKÇE

Girişimsel Kardiyoloji Uluslararası Günü – bu, kardiyolojide girişimsel yöntemlerin başarılarına ve gelişimine adanmış bir anma günüdür. Bu gün, kalp ve damar hastalıklarının tedavisinde minimal invaziv teknolojilerin önemini vurgular; bu teknolojiler komplikasyon riskini önemli ölçüde azaltır ve hastaların yaşam kalitesini artırır.

Günün tarihi
Girişimsel Kardiyoloji Uluslararası Günü’nün ortaya çıkışı, karmaşık cerrahi müdahalelerin yerine daha nazik yöntemler getiren modern tıbbi teknolojilerin önemini vurgulama ihtiyacıyla bağlantılıdır. Bu tarih, tıbbın ne kadar hızlı geliştiğini ve açtığı yeni olanakları hatırlatır.

Günün önemi
Gün, kalp sağlığı ve onun tedavisindeki yenilikçi yöntemler hakkında bilgi yaymayı amaçlamaktadır. Kardiyologları, araştırmacıları, öğrencileri ve halkı, kalp-damar hastalıkları ve onların önlenmesi konusundaki farkındalığı artırma fikri etrafında bir araya getirir.

Günün kutlama gelenekleri
Bu günde düzenlenebilir:

* uzmanlar arasında deneyim paylaşımı için konferanslar ve bilimsel sempozyumlar;
* tıp öğrencilerine yönelik eğitim konferansları ve seminerler;
* halk için kalp-damar hastalıklarının önlenmesine dair bilinçlendirme kampanyaları;
* girişimsel kardiyoloji alanındaki en son başarılarla ilgili medya yayınları.

PATATES-DOMATES

Patatesin dokuz milyon yıllık tarihi: Domatesten melezlenmiş

Patates, dünyanın en temel gıda kaynaklarından biri. İlk olarak binlerce yıl önce Güney Amerika’daki And Dağları’nda yetiştirilen bu sebze, 16'ncı yüzyıldan itibaren dünyaya yayıldı. Ancak insanlık tarihindeki bu önemli yiyeceğin evrimsel kökenleri bugüne dek bir sır olarak kalmıştı. Yeni bir genetik analiz sayesinde bu sır nihayet aydınlatıldı.

Bilim insanları, 450 kültür patatesi ve 56 yabani patates türünün genomlarını inceledi. Analiz, patatesin soyunun yaklaşık 9 milyon yıl önce Güney Amerika’da yabani bir domates bitkisi ile patatese benzer bir türün doğal melezlenmesiyle başladığını ortaya koydu.

Bu melezleşme sonucunda, yer altında besin depolayan patatesin karakteristik özelliği olan yumru oluştu. Araştırmacılar ayrıca bu yumrunun gelişiminde rol oynayan iki temel geni de tespit etti. Domates bitkisinde yenilebilir kısım meyve iken, patateste bu işlevi yumru üstleniyor.

Çin Tarım Bilimleri Akademisi’nden genom biyoloğu ve bitki ıslahçısı Sanwen Huang, Cell dergisinde yayımlanan çalışmanın başyazarı olarak şöyle dedi: “Patates, insanlık için en etkileyici temel gıdalardan biri. Benzersiz besin değeri, kültürel yaygınlığı ve mutfaktaki çok yönlülüğüyle diğer mahsullerle kıyaslanamaz.”

Patatesin yalnızca karbonhidrat olarak etiketlenmemesi gerektiğini vurgulayan Huang, C vitamini, potasyum, lif ve dirençli nişasta içeren, doğal olarak glutensiz, düşük yağlı ve doyurucu bir besin kaynağı olduğunu belirtti.

Dirençli nişasta, ince bağırsakta sindirilmeyip kalın bağırsakta fermente olan ve yararlı bakterileri besleyen bir karbonhidrat türü.

Araştırmaya göre bugün tüketilen modern patatesin bilimsel adı Solanum tuberosum. Araştırmada tespit edilen ebeveynleri ise Peru’da bulunan ve yumru üretmeyen patatese benzer bir tür olan Etuberosum ile domates bitkisinin atalarıydı. Bu iki türün ortak atası yaklaşık 14 milyon yıl önce yaşadı ve 5 milyon yıl sonra yeniden doğal yoldan melezlenebildiler.

Londra Doğa Tarihi Müzesi’nden botanikçi Sandra Knapp, bu melezleşme olayının And Dağları'nın hızla yükselmesiyle aynı döneme denk geldiğini söyledi: “Bu olay, genetik karışımla yumru oluşumunu sağladı ve bu sayede bitki, soğuk ve kuru yeni dağlık habitatlara yayılabildi.”

Yumrular sayesinde bitki soğuk koşullara uyum sağlayabildi, besin depolayabildi ve eşeysiz üremeyle çoğalabildi. Araştırmacılar, bu keşfin iklim değişikliği gibi çevresel zorluklara karşı daha dayanıklı patates türlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini düşünüyor.

Dünya genelinde yaklaşık 5 bin patates çeşidi bulunuyor. Peru merkezli Uluslararası Patates Merkezi’ne göre, patates insan tüketimi açısından pirinç ve buğdaydan sonra dünyanın en önemli üçüncü gıdası. Çin, patates üretiminde lider konumda.

Sanwen Huang, bu çalışmanın zararlı genetik mutasyonlardan arındırılmış yeni patates türleri geliştirmek için domatesi genetik iskelet (şasi) olarak kullanmanın kapısını aralayabileceğini söyledi. Araştırmacılardan Zhiyang Zhang da gelecekte hem domates meyvesi hem patates yumrusu verebilen yeni bir mahsul türünün mümkün olabileceğini belirtti.

Patates ve domates, patlıcangiller ailesinden; bu ailede ayrıca tütün ve biber gibi bitkiler de bulunuyor. Araştırma, tatlı patates veya manyok gibi diğer yumrulu kök bitkilerin evrimsel kökenlerini incelemedi; çünkü bu bitkiler farklı bitki ailelerine ait.

Sandra Knapp, her ne kadar insanlar domateste meyveyi, patateste ise yumruyu yeseler de bu iki bitkinin yapısal olarak oldukça benzer olduğunu söyledi: “Eğer şanslıysanız, patates bitkiniz meyve de verebilir. Küçük yeşil domateslere benzeyen bu meyveleri yemeyin ama, tadı pek hoş değildir.”

Anil Can Tuncer

(Alıntıdır.)

OSMAN HAMDİ BEY

Kaplumbağalar neyi sembolize ediyor, aşağıdaki tablo bize ne anlatıyor?

Erkek figürü Osman Hamdi Bey’in kendisidir.

Çoğunlukla, resmini çizeceği ortamda, doğuya özgü kıyafetler giyip kendi fotoğrafını çektirir.

Sonra fotoğrafa bakarak yapar resimlerini. ‘Kaplumbağa Terbiyecisi’ de bu şekilde çizilmiştir.

Tablodaki mekân, Bursa’daki Yeşil Cami’dir.

Osman Hamdi Bey çizime burada başlamış, daha sonra çekilen fotoğraf yardımıyla kendi atölyesinde bitirmiştir.

“Kaplumbağa Terbiyecisi” tablosunda neler görüyoruz?

Kırmızı kaftan giymiş, derviş kıyafetleri içinde sakallı, kambur yaşlı bir adam…

Bakımsız bir odada, marul yiyen kaplumbağalara bakıyor.

Ama biraz düşünceli, karamsar ve yorgun bir bakış bu.

Sırtında bir nakkare (yarım küre biçiminde küçük bir davuldan oluşan vurmalı bir çalgı, Mevlevi müziğinin dört temel çalgısından da birisi) asılı ve buna bağlı mızrap (nakkareyi çalmaya yarayan nesne) boynundan aşağı sarkmış.

Ellerini arkasında kavuşturmuş, bir ‘ney’i tutuyor.

Kırbaç değil de neden ney?

Anlaşılan kaplumbağaları ney üfleyerek, nakkare çalarak yani musikiden yararlanarak terbiye etmeye çabalıyor.

Ama yaşlı adamın ‘ney’i tutuşuna daha dikkatli bakacak olursak, neyi üfleme hazırlığında değil sanki vazgeçmiş, çabaları sonuçsuz kalmış.

Bize verilmek istenen mesajın ne olduğunu doğru yorumlamak için, Osman Hamdi Bey’in hayatı hakkında biraz bilgi sahibi olmalıyız.

Osman Hamdi Bey, ilk Türk arkeoloğudur.

Dünyaca ünlü ‘İskender Lahidi’ni bulan ve İstanbul’a getiren kişidir.

Çağdaş Türk müzeciliğinin öncülerindendir.

İstanbul arkeoloji müzesinin kurucusu ve ilk müze müdürüdür.

Sanayi-i Nefise Mekteb-i Âlisi’nin yani Güzel Sanatlar Akademisi’nin kurucusudur.

Ayrıca modern anlamda ilk Türk ressamlarından birisidir ve Türk resminde figürlü kompozisyon kullanan ilk ressamdır. Ayrıca Kadıköy Belediye Başkanlığı da yapmış...

Bu durumu Emre Caner bir romanında şöyle açıklamıştır:

“Osman Hamdi de hayatı boyunca kimsenin bilmediği meslekler yapmıştı.

Ressam olmuştu en başta.

Sonra müze müdürü.

Bir arkeolog. Ardından da güzel sanatlar akademisi müdürü.

Onun kaplumbağa terbiyecisinden bir farkı yoktu aslında!”

Osman Hamdi Bey, tüm bunları sanatı ve sanatçıyı önemsemeyen, antik eserlere hiç değer vermeyen bir toplumda başarmıştı.

Devlet kurumları hatta toplumun kendisi, sürekli kendisine yeni engeller çıkarmış, değişime, modernleşmeye direnmişti.

İşte tablodaki kaplumbağalar; devletin hantal işleyen bürokrasisi ve değişime direnen, ağır aksak ilerleyen toplumun kendisiydi.

Yaşlı dervişin kendisi olduğunu söylemiştik.

Bütün bu duruma kızan Osman Hamdi Bey, derviş de olsa sabrının bir sonu olduğunu göstermiş oluyor.

Osman Hamdi Bey’in, bu tablo yapılırken nereden esinlendiği de ortaya çıkmıştır.

Şimdi Fransız Le Tour du Monde’nin 1869 yılındaki bir sayısında çıkan gravürü inceleyelim.

1869 yılında Bağdat Valisi Mithat Paşa’nın hizmetinde çalışan babasına gönderdiği mektupta, Le Tour de Monde dergisini severek okuduğundan bahseden Osman Hamdi Bey’in bu çalışmadan esinlenmesi gayet olası gözüküyor.

Benzerlikler dikkat çekici olsa da Osman Hamdi Bey’in Kaplumbağa Terbiyecisi, renklerin ve ışığın kullanımı, tablonun derinliği ve verdiği mesajla öncülünden çok daha kıymetli.

Alıntıdır.

ABBA

İSVEÇTEN DÜNYAYA YÜKSELEN DİSKO IŞIĞI

1970’lerin popüler disko müziğine damgasını vurarak İsveç için Volvo, IKEA, H&M gibi ulusal bir sembol haline gelen efsane müzik grubudur ABBA…

Onlar sadece bir grup değildi; dönemin enerjisini, ışığını ve dans pistlerinin coşkusunu temsil eden bir fenomendi. “Dancing Queen”, “Mamma Mia”, “Waterloo”, “Fernando”, “Take a Chance on Me”, "Gimme Gimme Gimme,", "Chiquitita", "Money Money Money" gibi şarkılar listeleri altüst etti ve milyonların hafızasına kazındı. 1974’te “Waterloo” ile Eurovision Şarkı Yarışması’nı kazanarak dünya sahnesine çıktılar ve sonrasında pop müzik tarihine adlarını altın harflerle yazdırdılar.

Özellikle 70’lerde ulaştıkları popülarite bambaşkaydı. Gençlerin odalarının duvarlarında posterleri vardı, plak kapakları koleksiyon değerindeydi, müzik dergileri onlarla yapılan röportajlara geniş yer ayırıyordu. Bravo, Rolling Stone, Smash Hits gibi dergilerin sayfalarında sık sık yer almaları, onları bir ikon haline getirdi. Disko salonlarında dans eden kalabalıkların en çok eşlik ettiği şarkılar çoğunlukla ABBA’ya aitti.

Başarıları yalnızca listelerde değil, rekor satışlarda da kendini gösterdi. Dünya çapında 400 milyondan fazla albüm satan ABBA, tüm zamanların en çok satan grupları arasında yer aldı. “Greatest Hits” albümleri birçok ülkede satış rekorları kırdı, 1977’deki Avustralya turnesi milyonların katılımıyla tarihe geçti.

Popüler kültürdeki etkileri yıllar boyu devam etti. “Mamma Mia!” müzikali ve onun sinema uyarlamaları, şarkılarının kuşaklar boyunca nasıl canlı kaldığını kanıtladı. 90’larda ve 2000’lerde bile gençler onların şarkılarını keşfettiklerinde, sanki yeni çıkmış gibi büyük bir heyecan yaşadılar.

Ama ABBA sadece eğlenceyi değil, duyguyu da işliyordu. “The Winner Takes It All” gibi şarkılar, aşkın ve kaybın evrensel yanlarını derin bir duygusallıkla aktardı. Coşku ile hüznü aynı potada birleştirmeleri onları farklı kıldı.

Bugün geriye dönüp baktığımızda, ABBA’nın sadece bir dönemin grubu olmadığını; pop müziğin kalbinde hâlâ çarpan, nesiller boyu ruhlara dokunan bir miras bıraktığını görmek mümkün. Onlar şarkılarıyla milyonların anılarına dans ettirdi, neşeyi ve duyguyu aynı anda kalplere işledi.

MONA LİSA

Mona Lisa’nın Arkasındaki Kadın: Lisa Gherardini

O, bir zamanlar Floransa’nın dar sokaklarında yaşayan, sıradan bir kadın gibi görünen Lisa Gherardini del Giocondo’ydu. Soylu ama gösterişsiz bir Toskana ailesinden gelen Lisa, ipek tüccarı Francesco del Giocondo’nun eşi, beş çocuk annesiydi. Hayatı, dönemin Floransalı kadınlarınınkinden farklı değildi; sessiz, gündelik, gölgeler içinde akan bir yaşam.

Ama kader, onu beklenmedik bir biçimde ölümsüz kıldı. 1503 yılında Leonardo da Vinci, Lisa’nın yüzünü tuvale aktarmaya başladı. Belki bir koca isteğiyle başlayan bu portre, sanatçının elinde sıradan bir sipariş olmaktan çıktı. Leonardo tabloyu yıllarca yanında taşıdı; bitirmekten çok, onunla yaşamayı tercih etti.

Aradan yüzyıllar geçti. Lisa öldü, çocukları yaşlandı, Floransa değişti. Ama tuvaldeki bakış, hiç kaybolmadı. Leonardo’nun fırçasında şekillenen o esrarengiz gülümseme, kadın bedeninden taşarak bir zamansızlık simgesine dönüştü. “La Gioconda” artık sadece bir tüccarın eşi değildi; o, dünyanın en çok konuşulan yüzüydü.

1911’de Louvre’dan çalındığında bütün dünya onu aradı. Bulunduğunda ise artık sadece bir tablo değildi: kültürün, sanatın ve insan merakının kalıcı sembolüydü.

Bugün milyonlarca insan onun karşısına geçip aynı soruyu soruyor: Gülüyor mu, gizliyor mu, düşünüyor mu? Belki de cevap basit: Lisa, yüzünde bir sır taşımıyor. O sadece bir kadındı. Ama Leonardo’nun ellerinde, o sıradan kadın, insanlığın en evrensel yüzü oldu.

TİLKİ YAYIN KÖŞEM 🦊

PAPAĞAN YAYIN KÖŞEM 🦜

GİRİŞİMSEL KARDİYOLOJİ

PATATES-DOMATES

OSMAN HAMDİ BEY

ABBA

MONA LİSA

Ziyaretçi