Plasebo diye bir kelime duymuş olabilirsiniz. Önce bu kelimeyle ne kastedildiğini anlatayım. En basit tanımıyla plasebo, içinde gerçek ilaç etken maddesi bulunmayan ama hasta tarafından ilaç gibi algılanan madde ya da uygulamadır. Şeker hapı, serum fizyolojik enjeksiyon ya da etkisiz bir krem plasebo olabilir. Asıl soru şudur : İçinde ilaç yoksa nasıl etki ediyor?
Beynin ve beklentinin gücü : İnsan beyni sadece düşünmez, aynı zamanda vücudu da yönetir. Bir kişi “Bu ilaç bana iyi gelecek” diye güçlü biçimde inanırsa, beyin bazı biyokimyasal süreçleri gerçekten harekete geçirir. Örneğin ağrı kesici aldığını düşünen kişide beynin endorfin salgısı artabilir, ağrı algısı azalabilir, kaygısı azalabilir, çarpıntı hissi hafifleyebilir. Yani ortada “hayali” bir iyileşme yoktur. Gerçek fizyolojik değişiklikler olabilir.
Plasebo nerede kullanılır? En çok bilimsel ilaç araştırmalarında kullanılır. Yeni bir ilacın gerçekten işe yarayıp yaramadığını anlayabilmek için, bir grup gerçek ilaç alırken diğer grup plasebo alır. Eğer gerçek ilaç, plasebodan belirgin şekilde daha iyi sonuç veriyorsa, o zaman etkili olduğu kabul edilir. Bu yöntem modern tıbbın en önemli güvenlik mekanizmalarından biridir.
Plasebo her hastalığı iyileştirir mi? Hayır.
Genel ağrılar, baş ağrısı, fonksiyonel bağırsak şikayetleri, hafif anksiyete belirtileri
gibi durumlarda belirgin etki gösterebilir. Fakat enfeksiyonu ortadan kaldırmaz, tümörü küçültmez, kırık kemiği kaynatmaz, diyabeti tedavi etmez. Yani ciddi organik hastalıklarda gerçek tedavinin yerini tutmaz.
Bu konu neden önemli? Günümüzde bazı ürünler, “çok iyi geliyor” şeklindeki kişisel deneyimlerle pazarlanabiliyor. Oysa iyileşme hissinin bir kısmı plasebo etkisinden. kaynaklanabilir. Bu nedenle “İyi hissettim” ile “Bilimsel olarak etkili” kavramları aynı şey değildir.
Not :Paylaşımlarım genel bilgilendirme amaçlı olup mesajlaşarak tanı koymaya ve tedavi önermeye yönelik değildir.
Dr. Cemal Nuri Gürbüz, İç Hastalıkları Uzm.
(Alıntıdır.)
