Yılbaşı, Miladi takvim kullanan ülkelerde 31 Aralık'ı 1
Ocak'a bağlayan geceye denmektedir.
Yılbaşı, Jülyen takvimine göre Hristiyanlık öncesi Roma'da, ocak
ayının da adının verildiği geçit ve başlangıç tanrısı Janus'a adanmıştı.
Hristiyan aleminin Miladi takviminde bir tarih olarak, hâlen Anglikan ve
Lutheran kiliselerinde İsa'nın Adlandırma ve Sünnet Bayramı olarak törenlerle
kutlanır.
Günümüzde, çoğu ülke fiili olarak Miladi takvimini
kullandığı için, Yılbaşı, dünyanın en ünlü resmî tatilleri arasındadır,
genellikle yeni yıla girildiği andan itibaren gece yarısı havai fişeklerle
kutlanır. Diğer küresel Yılbaşı gelenekleri arasında yeni yıl kararları almak
ve kişinin arkadaşlarını ve ailesini araması yer alır.
Tarihi:
Miladi Takvimin geliştirildiği Hristiyan aleminde Yılbaşı,
geleneksel olarak Anglikan Kilisesi ve Lutheran Kilisesi tarafından İsa'nın
sünnet edilişi için kutlanır.
Mezopotamya yeni yılı ilk kez MÖ 2000 yılında, mart
ortasında ilkbahar ekinoksu zamanında kutladı. Erken Roma takvimi, 1 Mart'ı
yılın ilk günü olarak belirledi. Takvimin mart ayından itibaren sadece 10 ayı
vardı. Yeni yılın bir zamanlar mart ayı ile başladığı bazı ayların isimlerine
hala yansımaktadır. Miladi takviminin dokuzuncu ayından on ikinci ayına kadar
olan Eylül'den Aralık'a kadar, başlangıçta yedinci ila onuncu aylar arasında
konumlandırılmıştı. Roma mitolojisi, Ianuarius ve Februarius'un iki yeni ayının
oluşturulmasıyla genellikle ikinci kralları Numa Pompilius'a itibar etti.
Bunlar ilk olarak yılın sonunda yerleştirildi, ancak bir süre sonra bunun
yerine ilk iki ay olarak kabul edildi.
Ocak ayının başlangıcı olan Ocak kalendi (Latince: Kalendae
Ianuariae), MÖ 153'te yeni konsüllerin açılışı yapıldıktan sonra yeni yıl
olarak kutlanmaya başlandı. Romalılar yıllarını bu konsüller tarafından sıralı
olarak değil, uzun zamandır tarihlendirmişler ve ocak ayının sonlarını bu
tarihe uygun hale getirmişlerdi. Yine de Mart yeni yılı etrafındaki özel ve
dini kutlamalar bir süre devam etti ve 1 Ocak'ın yeni statüsünün zamanlaması
konusunda bir fikir birliği oluşmadı. Ancak yeni yıl olduğunda, aile
toplantıları ve kutlamalar için bir zaman oldu. MÖ 78'de M.Aemilius Lepidus'un
başarısız isyanını da içeren bir dizi felaket, Roma'nın pazar günlerinin ocak
ayının sonlarına denk gelmesine izin veren bir batıl inanç oluşturdu ve
pontifler bunun meydana gelmesini önlemek için ara eklemeyi kullandı.
MS 567'de, Turlar Konseyi, yılın başlangıcı olarak 1 Ocak'ı
resmen kaldırdı. Orta Çağ Hristiyan Avrupa'sında çeşitli zamanlarda ve çeşitli
yerlerde, yeni yıl 25 Aralık'ta İsa'nın doğumunun şerefine kutlandı; Eski Roma
tarzında 1 Mart; 25 Mart Leydi Günü, Müjde Bayramı ve Paskalya bayramı olarak
kutlandı. Jülyen reformu sırasında 25 Mart ilkbahar ekinoksu ve 25 Aralık kış
gündönümü olarak anlaşıldığından, bu günler astronomik ve astrolojik olarak da
önemliydi. (Jülyen takviminin güneş yılı ile olan küçük anlaşmazlığı, bu
günlerde, takvimin Miladi reformu sırasında kullanılan hesaplamaların temelini
oluşturan İznik konseyinin önüne geçti. Orta Çağ takvimleri, okuyucuları bir
yıldan diğerine farklı bir günde geçişi hesaba katsa da Ocak'tan Aralık'a kadar
olan ayları göstermeye devam etti.
7. yüzyıldan kalma Flandre ve Hollanda paganları arasında,
yeni yılın ilk gününde hediye alışverişi yapmak bir gelenekti. Bu gelenek,
Flaman ve Hollandalıları uyaran Saint Eligius tarafından kınandı. Ancak,
Avrupalı Hristiyanlar yeni yılı kutladıkları tarihte, Noel hediyelerini takas
ettiler çünkü Yılbaşı, Batı Hristiyan ayin takvimine göre Noel sezonunun 12.
gününe denk geliyordu; Hristiyan bağlamında Noel hediyelerini değiş tokuş etme
geleneği, Çocuk İsa'ya hediyeler veren İncil Magi'ye kadar uzanır.
Jülyen takvimindeki artık yıl hatası nedeniyle, Birinci
İznik Konsili 325'te Paskalya tarihinin hesaplanmasına karar verdiğinden beri
Paskalya tarihi geriye doğru kaymıştı. 16. yüzyıla gelindiğinde, gözlemlenen
ekinokstan sapma kabul edilemez hale geldi. 1582'de Papa XIII. Gregorius,
Miladi takvimin bugün yaygın olarak kullanıldığını ilan etti ve hatayı 10
günlük bir silme ile düzeltti. Miladi takvim reformu da (yürürlükte) 1 Ocak'ı
Yılbaşı olarak geri getirdi. Çoğu Katolik ülkesi Miladi takvimi neredeyse hemen
benimsemiş olsa da Protestan ülkeler arasında ancak kademeli olarak kabul
edildi. Örneğin İngilizler, reform takvimini 1752 yılına kadar kabul etmediler.
O zamana kadar, Britanya İmparatorluğu - ve onun Amerikan kolonileri - yeni
yılı 25 Mart'ta kutladı.
Çoğu Batı Avrupa ülkesi, Miladi Takvimi kabul etmeden biraz önce 1 Ocak'ı Yılbaşı olarak resmen kabul etti. Tudor İngiltere'sinde Yılbaşı, Noel ve Onikinci Gece ile Noel Bayramı'nın on iki günü arasında üç ana bayramdan biri olarak kutlandı. Orada, 1752'de Miladi takvimin kabul edilmesine kadar, yeni yılın ilk günü, 25 Mart'taki Batı Hristiyan Müjde Bayramı idi, aynı zamanda "Leydi Günü" olarak da adlandırılır. Mart, Müjde Tarz tarihleri olarak bilinirken, 1 Ocak'ta başlayan Miladi Takvimin tarihleri Sünnet Tarzı tarihleri olarak seçildi, çünkü bu, İsa'nın sekizinci gününün gözlenen anıtı olan Sünnet Bayramı'nın tarihiydi. doğumundan sonraki yaşam, ikincisinin 25 Aralık Noel'deki gözlemine göre sayıldı.
1582'de Papa XIII. Gregorius, Katolik Liturgic Takvim reformuna göre, 1 Ocak'ı yeni yılın başlangıcı olarak kabul etti.
